انتخابات ۱۳۹۸

تصاویر

انتخابات در نظام‌های دموکراتیک و مردم سالار بهترین روش برای گزنش افراد شایسته در نظام مدیریتی و حکومت‌داری است. مشارکت از طریق حق رأی و حضور در صحنه‌ای انتخابات از اواخر قرن نوزدهم در غرب گسترش پیدا کردند. در بیشتر کشورهای اروپایی و مشارکت سیاسی و حق رأی در این دوره مقبولیت پیدا کرد و سپس در سراسر اروپا گسترش یافت. در اکثر آن کشورها حق رأی عمومی و فرصت حضور در انتخابات در نخستین دهه‌های قرن بیستم اعطا شد. با این حال حق رأی زنان در بیشتر کشورها دیرتر و در اوایل قرن بیستم، همراه با توسعه اندیشه‌های دموکراتیک و با تلاش‌های بسیاری از فعالین حقوق بشر و زنان از جانب حکومت‌ها به رسمیت شناخته شد. [1]

در افغانستان پس از شکل‌گیری حکومت پسا طالبان و تصویب قانون اساسی جدید، انتخابات به عنوان شیوه‌ای گزنش اداره نهادهای سیاسی، مدیرتیی و تصمیم‌گیری پذیرفته شدند. پس از بحث و بررسی‌های بسیار کمیسیون مستقل انتخابات به عنوان نهاد برگزار کننده‌ای انتخابات در افغانستان ایجاد شد. مطابق ماده 156 قانون اساسی افغانستان، اداره وبرگزاری انتخابات‌ها، نظارت بر هر نوع انتخابات و مراجعه به آرای عمومی مردم در افغانستان از وظایف کمیسیون مستقل انتخابات است. [2] رسیدگی به شکایت‌ها و تخلفات انتخاباتی مسوولیت کمیسیون شکایات انتخاباتی است.

امروزه انتخابات در واقع کانون و هسته‌ای مرکزی زندگی دموکراتیک شهروندان را تشکیل می‌دهند.مشارکت دموکراتیک نیازمند انتخابات شفاف و عادلانه در کشور است، اصولا مشارکت سیاسی بدون رقابت سیاسی، مشارکت دموکراتیک نمی‌باشد. با این وجود حتی در نظام‌های توتالتیر و خودکامه اکثریت مردم در انتخابات شرکت می‌کنند. هرچند قدرت در انحصار یک گروه یا حزب باقی می‌ماند. نظام‌های خودکامه و دیکتاتوری‌های مختلف مردم را به شیوه‌های گوناگونی به پای صندوق‌های رای می‌کشانند. در دموکراسی‌ها شأن و منزلت شهروندی لازمه‌ای کسب حق رأی است. بنابراین در کنار سایر مؤلفه‌ها و عناصری که موجب تحقق دموکراسی می‌گردد، مهم‌ترین و سازنده‌ترین آن انتخابات مردمی از طریق تفویض حق رأی برای شهروندان کشور است. [3]

با توجه به اهمیت و جایگاه انتخابات در نظام‌های مردم سالار، انتخابات در بسیاری کشورهای دموکراتیک برگرفته از حاکمیت مردمی و تحقق دموکراسی بوده است. از زمام‌داران خواسته شده‌اند تا از طریق قانون اساسی، حقوق و امتیازاتی برای شهروندان کشورها در نظر بگیرند. یکی از این حقوق عبارت است از حق رای برای همه افرادی که واجد شرایط رأی دهی هستند. بنابراین حق رأی و حق حضور مردم در پای صندوق‌های رأی برای تصمیم‌گیری و تعیین سرنوشت سیاسی مردمان کشور مظهر دموکراسی بوده و نتایج آن اراده و خواست مردم را به نمایش می‌گذارد. حق رأی و مشارکت در انتخابات، بهترین و مهم‌ترین ابزار برای ایجاد حکومت دموکراتیک است. قانون اساسی افغانستان این حق را به بهترین صورت به رسمیت شناخته و به ملت افغانستان صلاحیت داده است تا بتوانند در تمامی موارد مهم مربوط به حاکمیت سیاسی و تصمیم‌گیری‌های بزرگ که سرنوشت مردم را تعیین می‌کند تصمیم بگیرند. براساس حکم ماده چهارم قانون اساسی حاکمیت از آن ملت است، نه فرد و یاگروه خاصی. ملت این حاکمیت را به شکل مستقیم همانند شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ویا از طریق نمایندگان مردم، شرکت در انتخابات پارلمانی و... تعیین می‌کنند و دولت باید به طور مستقیم یا غیر مستقیم از طرف ملت با آرای مردم مشروعیت پیدا کنند.

منابع:
1. ابوالفضل، قاضی (1388)، بایسته‌های حقوق اساسی، تهران: نشرمیزان، ص 300؛
2. وزارت عدلیه،‌ قانون اساسی افغانستان؛ جریده رسمی، شماره مسلسل818، تاریخ نشر: 6/11/1382.
3. نظری، عبداللطیف (1387)، مفهوم دموکراسی؛ کابل، مرکز منبع معلومات افغانستان، ص47؛